Περίπου 2 αιώνες πριν, στο νησί της Κέρκυρας κατασκευάστηκε ένα εντυπωσιακό συγκρότημα κατοικιών που έμελε να αποτελέσει ορόσημο της αριστοκρατικής τάξης της Παλαιάς Κέρκυρας, ενώ στις μέρες μας συνεχίζει να αποτελεί το κοσμικότερο σημείο του νησιού, προσιτό πια σε όλους. Αυτό είναι το περίφημο Liston (Λιστόν).
Εικάζεται, αν και αποτελεί αστικό μύθο πλέον, ότι στο δρόμο του (σημερινή Λεωφόρος Ελευθερίας) επιτρεπόταν ο περίπατος μόνο της αριστοκρατικής τάξης της εποχής, μία μόδα ερχόμενη από το Παρίσι επονομαζόμενη «Μπουλβάρ», που σήμαινε κομψός και χωροθετημένος αστικός περίπατος.
Τα κτήρια με τις κομψές ισόγειες τοξοτές στοές δημιουργήθηκαν από τους αυτοκρατορικούς Γάλλους κατά τη δεύτερη περίοδο κατοχής τους στο νησί (1807-1814) και αρχικά χρησιμοποιήθηκαν ως στρατώνες. Το Λιστόν λέγεται ότι σχεδιάστηκε από το γάλλο αρχιτέκτονα Lesseps, ο οποίος επηρεάστηκε από τους αρχιτέκτονες Percier και Fontaine που είχαν σχεδιάσει την τοξοστοιχία στην Rue de Rivoli στο Παρίσι, αλλά με περισσότερες αποδείξεις στις μέρες μας, σημαντικότερο ρόλο στη σχεδίαση του έπαιξε ο Κερκυραίος μηχανικός Ιωάννης Παρμεζάν (1748-1827). Οι Γάλλοι είχαν σκοπό να ανοικοδομήσουν την περιοχή μέχρι και το άλλο άκρο της πλατείας, εκεί που βρίσκεται σήμερα το άγαλμα του Καποδίστρια, αλλά λόγω της Αγγλικής Εποπτείας (1815-1864) δεν πρόλαβαν. Έτσι οι εργασίες συνεχίστηκαν την περίοδο της Αγγλοκρατίας με επέκταση των τοξοστοιχειών αλλά και την προσθήκη επιπλέον ορόφων. Από το 1822 στεγάζονται εκεί προξενεία (Αυστριακό και Τούρκικο) αλλά και το πρώτο αξιόλογο ξενοδοχείο όχι μόνο της Κέρκυρας αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας, το «British Hostel». Στις μέρες μας το Λιστόν αποτελείται στη βάση του από πλήθος καφέ και εστιατορίων, ενώ στους ορόφους του φιλοξενούνται γραφεία και κατοικίες.
Η ονομασία του πιθανότατα προήρθε ετυμολογικά από τις λέξεις “Lista” και “Lizza”, όπου στην βενετική διάλεκτο αρχικά υποδήλωνε ένα τμήμα δρόμου μπροστά από την κατοικία ενός πρεσβευτή, οριοθετημένο από άσπρες πλάκες. Με το χρόνο η λέξη «liston» ταυτίστηκε με την κατά μήκος οριοθέτηση αυτή με πλάκες, και στην συνέχεια και ως χώρος περιπάτου και συναναστροφής, ενώ υποδηλώνει και οτιδήποτε ευθυτενές και επαναλαμβανόμενο. Δεν είναι τυχαίο που στην πλατεία του Αγίου Μάρκου υπάρχει περιοχή “Liston” αναφερόμενη στον ίσιο και φαρδύ δρόμο περιπάτου και κοινωνικοποίησης της περιοχής, όπως και πολλοί «οδοί Liston» (via liston) σε πολλές πόλεις της Ιταλίας. Βέβαια, προκειμένου το Λιστόν της Κέρκυρας να πάρει αυτή του την ονομασία και να καθιερωθεί ισάξια με τα υπόλοιπα Liston της Ιταλίας, χρειάστηκε να περάσουν χρόνια, μέχρι η τοπική κοινωνία να αποδεχτεί και καθιερώσει αυτή τη σειρά από τοξοστοιχίες ως χώρο περιπάτου και συναναστροφής. Μία λιγότερο δημοφιλή εκδοχή της ονομασίας, θέλει να προέρχεται από τη λέξη του 18ου αιώνα «liston», που τότε σήμαινε μία ξύλινη κατασκευή που δημιουργούνταν για τις ανάγκες της τελετής άφιξης του νέου Προβλεπτή (Ανώτερου Αξιωματούχου της Βενετίας) του νησιού, και στήνονταν στο δρόμο που ενώνει το Παλαιό Φρούριο με την πόλη της Κέρκυρας.
Το Λιστόν, αποτελεί πια κεντρικό σημείο αναφοράς για την πόλη της Κέρκυρας, και οι περισσότερες εκδηλώσεις των κατοίκων του, τιμητικά, επικεντρώνονται γύρω από αυτό. Κάθε παρέλαση και λιτανεία της πόλης φροντίζει να δίνει το παρόν διασχίζοντας το κατά μήκος, ενώ μπάντες και κανταδόροι επίσης θα κάνουν την περίφημη «περαντζάδα» τους μπροστά του, και μπροστά στους κατοίκους αλλά και επισκέπτες του νησιού που απολαμβάνουν ανελλιπώς καθημερινά από το πρωί μέχρι το βράδυ τον καφέ, το ποτό ή το φαγητό τους καθ’ όλη την διάρκεια του χρόνου. Βρίσκεται σε ένα ξεχωριστό σημείο της πόλης της Κέρκυρας, ένα βήμα μόλις από τον Ι.Ν. του Αγίου Σπυρίδωνα και περιτριγυρισμένο από το Παλαιό Φρούριο, τα Ανάκτορα, την Παλαιά Πόλη και την «Σπιανάδα», δηλαδή την Άνω και Κάτω Πλατεία του νησιού που αποτελεί και την μεγαλύτερη πλατεία της Ελλάδας αλλά και των Βαλκανίων. Μια ιστορική πλατεία που δημιουργήθηκε από τους Ενετούς κατακτητές για την ορατότητα και την αμυντική ικανότητα του Παλαιού Φρουρίου γκρεμίζοντας περίπου 2.500 σπίτια σε 2,5 χρόνια ξεκινώντας το από 1576 και παίρνοντας την τελική της μορφή το 1628. Ονομάστηκε «Σπιανάδα» από το ιταλικό «spianare» που σημαίνει «ισοπεδώνω» ενώ δεντροφυτεύτηκε από τους Γάλλους. Οι Άγγλοι Αρμοστές φρόντισαν για τη δημιουργία του γηπέδου κρίκετ αλλά και την κατασκευή του υπέροχου ανακτόρου των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου που στις μέρες μας αποτελεί το μοναδικό στην Ελλάδα, Μουσείο Ασιατικής Τέχνης.
Μία βόλτα στο Λιστόν της Κέρκυρας θα σας ταξιδέψει πραγματικά σε άλλες εποχές και σε άλλους τόπους, πιο ρομαντικούς και ελπιδοφόρους. Την περίοδο του Πάσχα, φοράει τα γιορτινά του, βάφεται στα μωβ και συγκεντρώνει πλήθος κόσμου από ολόκληρη την Ελλάδα. Ενετικά, γαλλικά και αγγλικά κτήρια γύρω του μαγεύουν τον επισκέπτη δημιουργώντας αξέχαστες εικόνες. Πολλοί το θαυμάζουν λόγω του ευρωπαϊκού του αέρα και την ομοιότητα του με πόλεις τη Γαλλίας και της Ιταλίας. Εγώ προσωπικά, σαν ρομαντικός ακόμα Έλληνας, θεωρώ το Λιστόν αυθεντικά Κερκυραϊκό. Σαν ένα σύνολο αποτυπωμάτων του παρελθόντος της Κέρκυρας, της ιστορίας της και των κατακτητών της. Κατακτητών όμως που εκτίμησαν αυτή τη ξεχωριστή γωνιά της Ελλάδος και τη σεβάστηκαν με τον καλύτερο τρόπο, κάτι που οι Έλληνες στις μέρες μας έχουν ξεχάσει…
Σπύρος Άνθης
